A. Cấu tạo cơ bản của hệ thống đánh lửa xe đời cũ (đánh lửa điện từ-vít lửa):

Ai cũng biết xe muốn chạy phải có lửa đốt hoà khí trong buồng đốt đúng không?

Cho nên ngày xưa xe đời củ nhà sản xuất (NSX) làm 1 cuộn lửa (gồm 1 cuộn sơ cấp và thứ cấp) gắn ở mâm lửa, ngoài mâm lửa có 1 vô lăng nam châm gắn vào cốt máy,khi cốt máy quay, vô lăng quay… cuộn lửa ở trong vô lăng bị cảm biến từ trường sinh ra dòng điên 6-12v tuỳ xe.

Và xe thì chỉ cần lửa ở thì cuối nén nhưng vô lăng cứ quay nên điện sinh ra liên tục cả 4 thì hút-nén-nổ-xả… chính vì vậy họ làm ra Vít lửa (vít lửa có thể hiểu là 1 công tắc tự động-nó có cái gờ (cam) để khi cốt máy quay thì vít lửa đóng ngắt khi chạm cam)

  • Khi vít lửa đóng điện từ cuộn lửa sẽ bị vít lửa nối mát ra ngoài.
  • Khi gặp cam đội vít lửa mở thì trong 1 lần vô lăng quay sẽ có 1 lần vít lửa ngắt điện không cho ra mát nữa. Sự ngắt điện đột ngột này sẽ sinh ra sự biến thiên của từ trường làm phát sinh dòng địên tự cảm khoảng 150-300v (các bạn đã học vật lý lớp 9). Dòng địên này sẽ vào cuộn lửa sơ cấp và cảm ứng điện với cuộn thứ cấp phát sinh 1 xung điện cao thế (trên 10.000volt) và cũng do vít lửa mở đột ngột làm hồ quang điện đánh lửa ngay vít lửa gây hư vít lửa nên người ta gắn thêm 1 tụ điện kế bên để hút tia hồ quang này và phóng ngược cho cuộn sơ cấp mạnh thêm cung cấp cho bugi đánh lửa đốt nhiên liệu vào thì cuối nén.

Chính vì xài kiểu cơ khí (vít lửa) dể bị hao mòn,hoạt động không ổn định phải chỉnh vít lửa hoài nên người ta mới nghiên cứu ra đánh lửa bằng địên tử, đó chính là CDI (tức IC)

B. Đánh lửa CDI (IC)

Do vít lửa hoạt động không tốt nên người ta đã bỏ vít lửa ra những phần khác giử nguyên (như mâm lửa,cuộn lửa…)

Không còn vít lửa đóng ngắt điện nên NSX đã làm cuộn kích (cũng là 1 cuộn sinh điện khi bị từ trường như cuộn lửa và cuộn đèn nhưng cuộn kích nhỏ hơn), cuộn kích được gắn cố định bên ngoài hoặc bên trong vô lăng. Trên vô lăng thì có 1 cái gờ-cựa (cục sắt lồi ra), đối với xe cuộn kích trong vô lăng thì volăng ko có gờ. Khi vô lăng quay 1 vòng, thì có 1 lần (thời điểm cần đánh lửa-F) cái gờ này đi qua cuộn kích nên gây ra cảm ứng điện nhẹ cho cuộn kích (khoảng 1,5volt đến vài chục volt)

lia4

Vậy đã có điện, đã có đóng ngắt điện khi cần thiết thì sao cho bugi đánh lửa được? =>SNX chế thêm CDI (IC) và Bobin sườn.

1. Cấu tạo CDI (IC): có nhiều loại nhưng mình nói loại thông dụng 5 chân cho các bạn dễ hiểu:

Các bạn thấy IC gồm 5 chân: Lật ngửa IC lên từ trên bên phải đếm theo kim đồng hồi nhé: 5 1 4 3 2

  • 1 nối với bobin sườn, 2 nối cuộn lửa từ mâm lửa lên, 3 nối công tắc máy, 4 nối dây mát, 5 phía trên nối dây cuộn kích
  • Trong cục IC có 1 số linh kiện cơ bản sau: 2 diod chuyển dòng, tụ điện C, 1 con Diod điều khiển SCR (SCR có nhiệm vụ ngắt mạch tự động, khi có 1 dòng điện nhỏ kích vào nó sẽ nối mạch, hết kích nó ngắt ra tiếp) …

2. Cấu tạo Bobin: Chỉ gồm 1 dây nguồn nối với IC, 1 dây nối mát, 1 dây thứ cấp cao thế (dây bugi). Trong mobin cấu tạo cũng như cuộn lửa, gồm dây đồng quấn quanh lõi sắt để cảm ứng điện khi cần.

Hoạt động

  • Khi mâm lửa quay cuộn lửa sinh ra dòng điện xoay chiều (AC), điện này sẽ vào IC đi qua con Diod chuyển dòng để thành dòng điện 1 chiều (DC) và vào tụ điện C nằm ở đó do bị SCR ngắt mạch không cho đi tiếp.
  • Khi cựa nam châm trên mâm lửa đi qua cuộn kích sinh ra dòng điện nhỏ (có điện là được) đi qua con diod chuyển dòng thứ 2 thành DC và đi đến con SCR, SCR bị kích điện nên nối mạch cho tụ điện (đang chứa điện nãy giờ) phóng ra theo dây mát về mát (nối với sườn xe hoặc dây mát chung). Dòng điện mát này chạy vô dây mát của bobin tạo 1 cảm ứng điện cực lớn (trên 20.000volt) tại cuộn cao áp trong mobin, theo dây bu gi vào bugi, điện chạy vào bugi lại gặp cựa bugi (cực -) âm dương gặp nhau nó lại phóng điện nẹt ra tia lửa điện và đốt cháy hoà khí. Chính vì điểm này nên khi bạn gõ cựa bugi gần đỉnh bugi quá thì sẽ không có sự phóng điện hoặc phóng điện yếu, xa quá âm dương xa cách nên không.. phóng tới hihi.. có mấy anh thợ gỡ bugi ra gõ gõ gắn vô ko tốt lại đem ra kéo kéo nại nại là vì lẽ đó.
  • Còn dây công tắc thì nối với 1 đầu công tắc đầu kia nối mát, khi ta Off thì 2 mạch trong công tắc nối lại với nhau, lúc này điện từ cuộn lửa đi vào IC nhưng đi ngang mạch của công tắc trước, nó thấy công tắc Off (nối mát) nên nó chạy về mát, IC không được cung cấp điện từ cuộn lửa nữa nên máy không thể nổ. Mai mốt mất chìa khoá thì biết dây nào mà ngắt mát ra để chạy tạm nhé.

Như vậy CDI (IC) hoạt động rất ổn định vì hoàn toàn bằng điện tử, thời điểm đánh lửa cũng chính xác, không bị thay đổi như vít lửa do cựa trên vô lăng là cố định trên vô lăng, cuộn kích cũng cố định nên 2 cơ cấu này không thay đổi khoảng cách cảm ứng, …thật lợi hại .. đúng không?

Nói lợi hại chính là có lợi và có hại. NSX tính toán cho thấy mất 1 vài phần ngàn giây để hoà khí cháy hết, chính vì vậy thời điểm đánh lửa phải đước đánh sớm 1 vài phần ngàn giây khi pitong đạt điểm cuối nén. Nhưng do khi chạy tốc độ cao, pitong đi nhanh đến điểm cuối nén, hoà khí không đủ thời gian cháy hết, do đó cần đốt sớm hơn mới kịp… vì vậy hệ thống đánh lửa sớm tự động ra đời. (Nói nôm na nó giống như tôi và bạn cùng khiêng bao hàng, tôi đi nhanh bạn phải đi nhanh và ngược lại).

3. Hệ thống đánh lửa sớm tự động:

Có 2 loại :Bằng cơ khí và bằng điện tử.

a. Cơ khí: Sử dụng trên các xe 67,cd về trước…

Trên vô lăng điều khiển vít lửa có 1 gối cam rời (đầu lớn nối lò xo giử,đầu kia là đối trọng), có thể xoay 1 góc sớm hoặc trễ theo tốc độ động cơ, khi xe chạy nhanh lực ly tâm làm đối trọng văng ra làm cam vít lửa lệch 1 góc, đội vít lửa sớm hơn, đóng ngắt địên sớm hơn nên thời điểm đánh lửa thay đổi. Tuy nhiên do bằng cơ khí nên hao mòn, gây tiếng kêu, lò xo giữ bị nhão nên lực ly tâm làm văng đối trọng không chính xác (như nồi xe tay ga vậy, lò xo nhão hay cứng sẽ làm bi ly tâm chạy không chính xác)

b. Chính vì khuyết điểm của cơ khí nên NSX làm thêm 1 bộ mạch điện tử (Igniter) gắn phía trong IC nên gọi là đánh lửa sớm bằng điện tử:

Nguyên tắc làm việc của bộ mạch (igniter) này là khi điện từ cuộn kích chạy vào nó, nó biết được vô lăng đang quay nhanh hay chậm (do quay nhanh thì điện của kích vào nó mạnh hơn) từ đó nó sẽ chọn thời điểm để kích con SCR, nó kích SCR trể thì đánh lửa trễ, khi xe chạy nhanh, vô lăng nhanh, điện kích mạnh, Igniter sẽ biết máy đang chạy nhanh và kích SCR nhanh… cứ vậy làm việc.

Chính vì vậy khi xe bạn chạy không ngọt ở nước hậu thợ hay phán hư IC, thực ra là hư con Igniter mà thôi (trừ trường hợp cuộn kích có vấn đề-như chập chờn…), nếu bạn biết điện tử chút ít, có thể cạy lớp chống nước IC ra, bạn thấy 1 tụ điện hình viên kẹo to nhất, bạn cắt ra, xem số trên đó, ra Nhật Tảo/Chợ giời mua khoảng 3k/1cục về gắn vô, dùng Silicon hay keo Plastic hoặc nhựa thông trám IC lại là xài ok, (dĩ nhiên chỉ là tạm thời chứ yên tâm thì ko dám vì ai biết lúc mình trám keo có kín nước không)… nhiệm vụ khác IC vẫn làm tốt nên xe bạn chạy bình thường

Khatvongvuoncao